Nörobilim Yazıları

Nörobilim Nedir ?

Nörobilim sadece nöroloji anlamına sahip değildir. Nöroloji, psikiyatri , beyin cerrahisi ve diğer temel bilimlerle ilgili sinir sistemi araştırmalarının genel bir adıdır. Son dönemde davranış bilimlerinden nörobilime doğru bir geçiş vardır. Bunun da nedeni, genetik moleküler araştırmalarının giderek ağırlık kazanması ve eskiden davranışsal dediğimiz olayların, şimdi sinir sistemiyle ilişkilerinin yavaş yavaş çözülüyor olmasıdır.

İnsanların bu alanda merak ettiği önemli soruların bir kısmına cevap bulunmasından dolayı bir heyecan oluşmuş ve açıkçası nörobilim ,davranış bilimlerinin önüne geçmiştir. Bunu nereden anlıyoruz? Daha çok davranış bilimlerinde çalışma yapan insanların kendi alanları dışında nörobilim araştırma metodlarını kullanarak kafalarındaki sorulara cevap bulma girişimleri yoğunlaşmıştır. Ben burada beynin işlevleri konularından yola çıkarak bunun insan davranışlarını ve biyolojik şekillenmesini nasıl etkilediğini gözlemleyebileceğimiz gerek kendi yazdığım gerekse sizlerin yayınlanması için gönderdiği ve medyadan derlediğim yazılar paylaşacağım.

Düşüncenin önce beyni sonra da insanı nasıl şekillendirip,nasıl yeni yaratımlar sağlayabileceğini beraberce gözlemleyeceğiz..


ÖNEMLİ NOT : Yayınladığım bazı yazılar okuyucularımdan kendi yazıları gibi tarafıma gönderilmekte olup ,dolayısıyla gerçek yazı sahibinden izin alınmadan yayınlanabilmektedir.Sayfamda yayınlanması için gönderilen yazıların tarafımca incelenmesi çok mümkün olmamakta ,siz değerli okuyucularımın böyle bir durumu saptadıkları takdirde medenice tarafımı uyarmaları halinde gereken işlemin yapılacağını duyurmak isterim.

Ayrıca bilginin ,insanlığın yararına olması nedeniyle sayfamda yeralan her türlü yazı ,bilgi ve belgenin insanlığın bilinçlenmesi ,bilgilenmesi ve kaynak olabilmesi adına tarafımdan izin alınmadan alıntı yapılabileceğini de belirtmek isterim.


Plasebo, tedavi edilen duruma yönelik özgületkisi olmayan madde ya da yön- tem olarak tanımlanmıştır. Plasebo, hoşnutluk durumuna yol açmakta, tıpkı bir ilacın etkisi gibi vücuttaki yolaklar aracılığıyla etkisini göstermektedir. Nörogörüntüleme yöntemlerinin gelişmesi ile plasebonun beyin aktivasyonu, nörotransmitterler ve...

Hep, bir şekilde genlerimizin kurbanı olduğumuz ve vücut fonksiyonlarımız üzerinde kontrolümüz olmadığına inanıldı ancak zamanla, epigenetik bu konuya farklı bir tablo çizmeye başladı. Epigenetik, DNA dizisinden başka, hücreler arası, çevresel ve enerjik güçler de dahil olmak üzere, biyolojik sistemlerin gelişimini, fonksiyonlarını ve evrimini...

Şaşırtıcı olan şey birkaç milyar nöronun bir araya gelerek nasıl olup da kendi varlığına, bir araya gelişine, hatta nasıl bir araya gelip de bir araya gelişine şaşırmasına şaşırıp garip bir döngüye girmesidir. Nöronların belli bir düzen ile bir araya gelip ilk dört bölümde gördüğümüz şekilde birbirleriyle iletişim kurarak neler ortaya...

Nöron tarafından üretilen sinyalin sinir sistemi tarafından kullanılabilmesi için diğer nöronlara aktarılması gerekmektedir.Bu aktarım sinaps denilen bölgeler vasıtasıyla sağlanır, bu isim İngiliz fizyolog Charles Sherrington tarafından konmuştur. Sinaptik iletimin fiziki doğası neredeyse bir yüzyıl boyunca tartışılmış. Ortaya atılan tezlerden biri...

Elinize bir iğne battığında elinizi bilinçsizce çektiğinizi düşünün yada çayınızdan bir yudum daha almak için elinizi uzattığınızı düşünün yada sadece düşünün. Bütün bu eylemler, istemli yada istemsiz, nöronların ateşlenmesi sayesinde gerçekleşir. Bu bölümde nöronların bu tepkileri verirken nasıl sinyal ürettiklerini göreceğiz.

Homeostasi olarak da yazılıp aratılan yunanca bir kelime olan Homeostazi, bir hücre ya da organizmanın iç yapısındaki dengenin korunmasıdır. Dış etkenler farklılaşsa bile (örneğin havanın buz gibi soğuması), homeostazi sayesinde iç denge bozulmaz (vücut sıcaklığının değişmemesi gibi).

Gezegenimizin en eski sakinlerinden olan bakteri ve arkelerin uyum sağlayamayacakları habitat neredeyse yok. +340 oC sıcaktan -80 oC derece soğuğa kadar dayanabilen, ağır metal içeren toksik ortamlarda dahi yaşayabilen türleri olan bir sınıftan bahsediyoruz.

Yüzyıllardan beri insan vücudunda duygulara ev sahipliği yapan yerin kalp olduğu düşünülüyordu. Ancak sonradan görüldü ki, kalp sembolik bir kavram. Bir insanın kan dolaşımı ve solunum çalışsa da beyin ölümü gerçekleştiğinde, o kimse ne korkuyor, ne seviyor ne de duyabiliyor. Eğer duyguların merkezi kalp olarak kabul edilirse kalbi çalışan kimsenin...

Akut ağrı vücudun alarm sistemidir; vücutta bakım gerektiren bir bozukluk olduğu ve daha fazla tahribat olmaması gerektiği yönünde bizi uyarır. Kronik ağrı ise artık başlı başına bir hastalık olarak tanımlanıyor. Beynin sadece sinirsel uyarıları saptayan ve çözümleyen bir merkez değil, dış uyaranlar olmasa bile algısal bir deneyim yaratan bir organ...

Vitrindeki yansımasına bakarken oraya nasıl geldiğine ilşkin en ufak fikri yoktu. Kadınlar için gece giysileri satan mağazanın vitrinindeki dore renkli, uzun ve şık gece elbisesi dikkatini çekmişti.Yağmur başlamak üzereydi.Elbiseden sonra dikkati kendi suretine kaymış, arkadan geçen arabaların arada bir camdaki yansımaları koyulaştırmasıyla kendini...

İnsan beyni karmaşık ve üstün bir sisteme sahiptir. Bu özelliği hiç bir bilgisayarla karşılaştırılmayacak kadar gelişmiştir. Beyin ile ilgili araştırmalar arttıkça, zihnin kavrama sınırlarını aşan birçok detay görülür. Beyinle ilgili yeni keşifler yapıldıkça, aslında daha keşfedilecek ne kadar fazla ayrıntı olduğu fark edilir.

Bulutların üstüde uçmak veya bir girdabın içinde sıkışıp kalmak... Her ikisinin de belirleyicisi hormonlar. İyi bir ruh hali için bizim de onlara yardımcı olmamız gerekiyor. Nasıl mı? İşte hayatımızdaki 6 önemli hormon ve merak ettikleriniz.

"Onu görünce beni bir titreme alıyor''. Bir kısmımız, kadın veya erkek, bu duyguyu yaşamışızdır. Birisinin bize çekici gelmesi, tamamen, kişiye özgüdür. Tek bir mimik, ses, parfüm, siluet ya da bakış, birinin cazibesine kapılmamıza yeterli olabilir.

Beynimiz geçmiş deneyimlerimizi kullanarak çevremizde olanları anlamlandırmaya ve en mantıklı sonuca ulaşmaya çalışır. Başka bir deyişle, beynimiz geçmişte edindiği bilgileri kullanarak gelecekle ilgili "en mantıklı tahmini" yapar.

Yaklaşık 15 milyon Amerikalı tipik bir dokuz - beş mesai saatleri yaşamamaktadır ve bunların çoğu ; hemşireler, itfaiyeciler ,uçuş görevlileri ve güvenlik çalışanları gibi meslek gruplarıdır. Sonuç olarak, bu vardiyalı çalışanların , yayınlanan yeni araştırmaya göre, kişilerde artan bir yağlanma problemi ve dolayısıyla diabet riskini arttırmasıdır....

Birçoğumuz, uyku yoksunluğunun etkilerini yaşayarak,kendimizi yorgun ve huysuz hissediyor ya da konsantre olmakta zorlanıyoruz. Beynimiz için uyku, sizin düşündüğünüzden çok daha önemlidir.Uykuya daldığınızda "kapanıyor" gibi görünse de, beyin hareketsiz olmaktan uzaktır. Beynin elektriksel aktivite kalıplarını inceleyerek anladığımız şey, siz...

Hoşlandığınız kişinin, sizinle olan ilk randevusuna gelip gelmeyeceğini bekliyorsanız; aldığınız piyango bileti veya oynadığınız lotoya para çıkıp çıkmayacağını ümit ediyorsanız; burs almak için girdiğiniz sınavın sonucunu heyecanla bekliyorsanız veya sevdiğiniz oyuncunun yeni filmini görmek için hafta sonunu iple çekiyorsanız, o zaman, hiç merak...

Amigdala beynin her iki bölümünde temporal lobların derinlerinde yer alan badem şeklindeki iki küçük yapıdan oluşur (corpus amygdaloideum). Küçük olmasına rağmen hayatımızdaki işlevi çok büyüktür. Öyleki amigdalanın işlevini kaybettiği durumlarda yaşadığımız olayların duygusal anlamı kalmaz.

Günlük rutin hayatınızda yaşadığını tüm olay, duygu ve düşünceleri yaratan bir saliselik etkiler (koku dışında) beynin Talamus noktası denilen kapısından içeri giriş yapmaktadır. Bu etkiler bir insanın bir söz söylemesi, üzmesi, kayıplar, sevinçler, iş hayatı gibi tüm olay ve alanlar olduğu gibi otobüsü kaçırmak, bir yere yetişememek gibi anlık...

Bugün toplumda yaşadığımız birçok problemin esas sebebi, serebral korteks ile amigdala çekişmesinde amigdalanın kazanması, ve serebral korteksin yavaş ve hatta atıl kalmasıdır.

Yeni bir çalışma, sosyal davranışların kontrolünde habenula adlı bölgeyi işaret ediyor. Araştırmacılar, habenula adlı bölgede aktivitenin artmasının sosyal problemlere yol açtığını ifade ediyorlar.

Limbik sistem, beyin sapıyla ön beyin arasında yer alan, güdüsel davranışların organizasyonu (yeme-içme, cinsellik), korku, kızgınlık, öfke gibi heyecan yaşantıları, saldırma- kaçma veya hafıza gibi faaliyetlerle ilişkisi bulunan, birbirine bağlı yarım düzine yapıdan oluşan nöron ağlarına verilen addır. Limbik sistem çoğu zaman ilkel beyin ya da...

Beynin merkezine yakın bir yerde kozalak şeklinde minik bir bez var. Bu bez fiziksel bedenimizin en muhteşem parçalarından birisi olabilir. Bu pineal bezin(epifiz bezinin), seratonin, melatonin yanısıra, uyuma ve uyanma döngülerini düzenleyen, ruh halimiz üzerinde önemli role sahip nörotransmitterler ürettiğini biliyoruz. Ama ayrıca pineal bezin...

'' Şehri çok uzak mesafeden gördüm koyu yeşil renkteydi. Üstünde titreşen ışıklar ve bulular vardı son derece hızlı hareket ettiği için tanımlanması çok güç geometrik şekillerin yavaşlamasının ardından uzaklardaki şehri gördüm. Ben bu manzarayı izlerken tam da gözlerimin önünden bir ışık topu '' bu da neydi'' dedirtircesine, geçip gitti. bu kadar...

Dimetiltriptamin veya kısa adıyla DMT, beyin dolaylarındaki pineal bez tarafından uyku sırasında salgılanan bir çeşit halüsinojendir. Triptofan kaynaklıdır. Serotonin ve melatonin hormonlarıyla izomerdir.Salgılanması rüyaların görüldüğü evreye denk gelir ve etkilerinin arasında zaman algısında değişim vardır.Belki de bu molekül gerçekliğe...

Thomas Jefferson Üniversitesi'nden nöbobilimci Dr. Andrew Newberg ile iletişim uzmanı Robert Waldman'ın bir araya gelerek yazdıkları kitap, Words Can Change Your Brain (Kelimeler Beyninizi Değiştirebilir), yapılan bilimsel çalışmalardan elde edilen bulguların neticesinde, kitabın adından da anlaşılacağı üzere, oldukça ilginç bir hipotez atıyor...

0.5 gr ağırlığında, bir bezelye tanesi büyüklüğünde küçük bir et parçası ve bu et parçasını oluşturan hücreler, vücudunuzu sizin adınıza yönetir ve denetler.Hormon sisteminin yönetim merkezi olan "hipofiz bezi" isimli bu küçük organ, yeryüzünün en mükemmel orkestrasının şefidir. Bu küçük şef, emirlerini hormon adı verilen moleküller yardımıyla...

Hipotalamus, orta beynin, yani beyin sapının en üst kısmında bulunan mezensefalonun üst kısmının önünde, bir önceki yazıda bahsettiğimiz talamusun ise ön kenarının hemen altında yer almaktadır. Aşağıdaki görselde tam yerini görmeniz mümkündür:

Araştırmalara göre, uyarıcı nöronlarımızı harekete geçirmek için depresyon ile ilişkili olan bir genin doğrudan aktive edilmesi, sosyal izolasyon ve ilgi kaybı gibi klasik semptomların tersine çevrilmesine ve dolayısıyla depresyonun ortadan kalkmasına yardımcı olabilir.