Limbik Sisteme Kısa Bir Bakış

01/03/2019

Limbik sistem, beyin sapıyla ön beyin arasında yer alan, güdüsel davranışların organizasyonu (yeme-içme, cinsellik), korku, kızgınlık, öfke gibi heyecan yaşantıları, saldırma- kaçma veya hafıza gibi faaliyetlerle ilişkisi bulunan, birbirine bağlı yarım düzine yapıdan oluşan nöron ağlarına verilen addır. Limbik sistem çoğu zaman ilkel beyin ya da hayvansı beyin adlarıyla anılır. Neden mi? Çünkü aynı sistem örneğin timsah gibi kökleri evrimsel olarak çok eski zamanlara dayanan hayvanlarda da bulunur.

Elbette limbik sisteme ilkel beyin denmesinin yegane nedeni timsahlarda da bulunması değildir. İlkel ya da hayvansı denişinin nedeni bu bölge ile gerçekleştirdiğimiz faaliyetlerin niteliğinden ötürüdür. Limbik sistem güdüsel ve duygusal davranışları düzenler. Üst düzey bilişsel becerilerimizi kullanmak için beynimizde ilk önce harekete geçen kısım burası değildir. Daha basit ve hayati düzeyde faaliyetler içinse limbik sistem oldukça önemlidir.

Limbik Sistemin Önemli Bölümleri:

1- Hipotalamus:

Güdüsel davranışların ve iç salgı bezlerinin düzenlendiği merkez burasıdır. Hipotalamusu zedelenmiş fareler ya sürekli yiyerek şişmanlamış ya da yeme arzusunu tamamen kaybetmiştir. Ayrıca otonom sinir sistemi de hipotalamus tarafından kontrol edilir. Vücuda savaş ya da kaç emrini veren sempatik ve parasempatik sistemler hipotalamus kontrolünde harekete geçer.

2- Amigdala:

Tüm duyulardan gelen bilgileri alır özellikle korku ve saldırganlık başta olmak üzere duygu mekanizmasının düzenlenmesi görevini üstlenir. Araştırmalar sonucunda amigdalanın duygusal yüz ifadelerinin anlaşılmasında rol oynadığı ortaya konmuştur. Amigdalanın mutlu yüz ifadelerini, özellikle korku, sıkıntı ve tehlike belirten ifadeleri tanımakta, tehdit ve tehlike oluşturan duygusal durumların değerlendirilmesinde ve mutlu veya üzücü olaylara duygu katılması konusunda önemli olduğu belirtilmektedir. Amigdalası hasar gören hastalar duygusal yüz ifadelerini anlamakta zorluk çekmekte ve hayvanlar tehlikeli durumlardan korkmayı veya kaçmayı öğrenememektedir.

3- Talamus:

Gözden ve kulaktan gelen sinirsel uyarıcıları toplar, ilk işlemeyi yaparak beyin kabuğunda görme ve işitme ile ilgili bölgelere iletir. Talamus hatalı çalışırsa duyusal bilgileri (duymak, görmek) işlemekte zorluklar yaşanır.

4- Hipokampus:

Hatıraları uzun süreli belleğe depolama görevini üstlenmektedir. Kısa süreli hatıraları, beynin çeşitli bölümlerine yerleştirerek kaydeder. Hipokampusu zarar gören insanlar uzun süreli belleklerine yerleştirmede sorun yaşadıkları için yeni olayları, yüzleri, yerleri ve konuşmaları hatırlamakta güçlük çekerler.