Depresyon Tarihe mi Karışıyor ?

10/02/2019

Cell Press'in Current Biology'de yayımlanan bir araştırmada, beyinde elektrik uyartılar ile uyarıldığında, depresyonda bulunan bireylerde modun iyileşmesini sağlayan efektif bir yeni hedefin keşfedildiği duyuruldu. Lateral orbitofrontal korteks olarak bilinen OFC kısa adlı beyin kabuğu bölgesi yeterli elektriksel stimülasyonlar yolu ile aktive edildiğinde, çalışmanın başında depresyonda olduğu bilinen bireylerin durumlarında gelişmeyi sağlıyor.

Ne var ki, makaleye göre bu olumlu etkiler mod semptomları göstermeyen bireylerde görülmedi. Bu nedenle araştırmacılar lateral orbitofrontal korteksin, moda bağlı beyin devrelerinin aktivitelerinin normalleştirilmesinde görevli ve etkili olduğunu, hali hazırda normal işleyen depresif olmayan beyin aktivitesinde herhangi bir ileri gelişmeyi tetiklemediği sonucunu çıkarttı.

University of California'dan Vikram Rao'nun açıklamasına göre; bu elektriksel uyartı OFC'ye bağlı olan bölgelerde hastaların normal zamanlarındaki 'pozitif' mod durumlarında doğal olarak görülen aktivite kalıplarına çok benzer belirli bir aktivite paterninin ortaya çıkışını uyarıyor.

Buna göre mod bozuklukları, depresyon, anksiyete gibi durumların tedavisinde OFC'nin oldukça umut vaat edici yeni bir hedef olabileceği öne sürüldü.

Vikram Rao ve Kristin Sellers önderliğindeki araştırma ekibi, tıbbi nedenlerle ataklarının kökenlerini ve kaynağını tespit etmek için beyinlerine elektrot yerleştirilmiş 25 ayrı epilepsi hastası üzerinde çalıştı. Bu hastaların büyük çoğunluğu aynı zamanda depresyondan da muzdaripti. Hastalardan alınan gönüllü onaylarından sonra, araştırma ekibi elektrotlardan faydalanarak çok küçük elektrik akımları yollayarak beynin modu düzenlemekte görevi olduğu düşünülen bölgelerini uyardı.

Daha önceki mod bozukluğu diyebileceğimiz rahatsızlıkları derin beyin uyartıları (deep brain stimulation) ile tedavi etmeyi amaçlayan daha önceki araştırmalara göre, bu uygulamanın başarısının önemli ölçüde uyarılacak hedefin seçilmesi ile ilgili olduğu görülüyor.

Yeni araştırmada bu nedenden ötürü, OFC üzerinde elektriksel uyartılar gerçekleştirmeye odaklanıldı. OFC'nin de moda bağlı beyin devreleri için bir nevî temel dağıtma merkezi veya göbek görevi yaptığı bilinse de, daha genel anlamda çok iyi anlaşılmış bir beyin bölgesi de değil.

OFC yüzeysel bir hedef gibi görünüyor ancak duygularımı işleyen birçok beyin bölgesi ile de zengin ara bağlantıları var. Bu da, bahsi geçen bu küçük beyin bölgesinin terapötik uyarılar için oldukça uygun bir hedef olarak görülmesini sağladı.

Araştırmacılar elektrotlar yardımı ile OFC'leri ve diğer beyin bögelerini uyarıp, bir diğer taraftan da sözlü olarak hastaların durumlarına dair bilgi topladı ve anket uyguladı. Bu uygulamalar ile tek yönlü (unilateral) olarak uyarılan lateral orbitofrontal korteks üzerinden, ortalama veya şiddetli bir depresyona maruz kalan gönüllülerde akut ve doza-bağlı iyileşmeler kaydedildi.

Beyin aktivitesinde ortaya çıkan değişiklikler de insanların iyi bir durumda iken gösterdikleri aktivite paternlerine oldukça benziyor. Bulgulara göre, bir bireyin modu elektiksel uyartılar ile oldukça küçük bir beyin bölgesinin aktivitesinde ortaya çıkan değişimler yolu ile kontrol edilip geliştirilebiliyor.

Tüm bu veriler de, depresyonun bir takım beyin devrelerindeki fonksiyon bozukluklarından kaynaklandığına bir delil olarak gösteriliyor. Ne var ki, klinik bir uygulama olarak geçerli olması için derin beyin uyartılarının halen çok kapsamlı olarak araştırılması gerektiği öne sürülüyor.

Araştırmacılar şimdilik OFC'nin uyarılmasının modumuzda daha uzun vadeli ve uzun sürecek iyileşmeler sağlayıp sağlayamayacağını deniyor. Bununla birlikte OFC'nin beyin aktivitesinin monitörize edilmesini sağlyacak ve yalnızca gerektiğinde bu bölgeye yeterli uyartının gönderilmesini sağlayacak bir medikal cihaz geliştirilmesi de planlanıyor.